Labels

Monday, October 27, 2014

Pembunuhan Internal Auditor Malaysia (Kes Berprofil Tinggi Malaysia)

Assalamualaikum w.b.t,

Pada kali ini, suka untuk saya menulis satu kisah benar yang berlaku pada tahun 1980an melibatkan Bank Bumiputera Malaysia Berhad (BBMB). Kisah pembunuhan tragis seorang internal auditor bank.

Dokumentari "The Banker Who Know Too Much" boleh dilihat di aplikasi Youtube

Bank Bumiputera Malaysia Berhad (BBMB) telah mendapati dirinya berada di dalam keadaan yang dicemburui oleh perbankan lain pada tahun 1979/1980. Ini adalah disebabkan Petronas telah 'diarahkan' oleh Kerajaan Malaysia untuk membuat bayaran RM50 juta sebulan ke dalam akaun bank BBMB milik Petronas. Perkara ini kemudiannya telah mewujudkan satu permasalahan baru iaitu bagaimana BBMB akan memanfaatkan wang tunai berlebihan ini dikala bank-bank yang lain tidak mempunyai kelebihan tunai sepertinya pada ketika itu. Dengan membiarkan wang tersebut terus kekal di dalam simpanan mereka akan menyebabkan ianya tidak produktif dan BBMB juga harus membayar bunga untuk simpanan tersebut.

Maka, bagi memaksimumkan keuntungan mereka, pengurusan utama dalam BBMB memutuskan untuk menyalurkan dana kepada Bumiputera Malaysia Finance (BMF), salah sebuah anak syarikat milik BBMB yang berpangkalan di Hong Kong, untuk menguruskan penggunaan lebihan tunai tersebut bagi tujuan pelaburan dalam pertukaran asing dan operasi pasaran wang di Hong Kong.

Kemudian, setelah berlakunya krisis kewangan melibatkan pelaburan lebihan tunai tersebut, laporan telah menyebut bahawa BMF telah kehilangan RM2.5 bilion dan George Tan, ketua pegawai eksekutif Carrian Group yang merupakan penerima pinjaman terbesar BMF didakwa dan dihukum. Tidak ada satu sen pun keuntungan yang berjaya dihasilkan dari pinjaman ini tetapi hakikatnya BMF telah memberi pinjaman dalam jumlah yang melebihi modalnya.

Buku Simpanan BBMB

Jawatankuasa Siasatan yang terdiri daripada Tan Sri Ahmad Nordin, Chooi Mun Shou dan Ramli Ibrahim telah menghasilkan 6,000 muka surat (13 jilid) laporan selepas dua tahun penyelidikan intensif. Laporan Akhir BMF bermula dengan menyatakan bahawa "Tidak mungkin Carrian Group wujud tanpa BMF." Jawatankuasa Siasatan BMF juga mengenal pasti satu "pelan bersepadu" oleh pegawai-pegawai tinggi BMF dan George Tan dalam penggunaan dana BBMB untuk membuat pelaburan di Hong Kong semasa ledakan hartanah di tahun 1979.

Pelan ini telah dibahagikan kepada tiga fasa di mana fasa pertama melibatkan pengambilalihan sebuah syarikat awam tersenarai Hong Kong (Mai Hon, yang kemudiannya dinamakan semula Carrian Investment Limited), pembelian Gammon House sebanyak USD200 juta (yang akan dijual semula kemudian kepada Kerajaan Malaysia pada USD250 juta) dan penubuhan Plessey Investment Limited (PIL) sebagai kenderaan penerima untuk pinjaman BMF.

Fasa Kedua melibatkan pembelian Grand Marine Holdings Limited (GMH) pada HK $800 juta, untuk dijual semula kemudian kepada Kerajaan Malaysia pada HK $1 bilion, dan aliran tunai yang diperlukan bagi Carrian Group.

Mangsa pembunuhan, Jalil Ibrahim

Fasa Ketiga tidak dapat dilaksanakan kerana Kumpulan Carrian menghadapi masalah kecairan tunai secara besar-besaran. Pembunuhan internal auditor BBMB, Jalil Ibrahim, mendedahkan kepada dunia mengenai satu skandal melibatkan penipuan, pecah amanah, konspirasi jenayah dan pembunuhan berkaitan negara Malaysia. Seorang usahawan dari Klang, Man ​​Fook Than akhirnya disabitkan atas pembunuhan itu dan dikenakan hukuman penjara seumur hidup walaupun beliau menafikan bahawa beliau merupakan pembunuh di dalam kes ini.

Di dalam kes pelaburan Gammon House pada peringkat awal oleh Carrian Group, Carrian Group sepatutnya mendapat keuntungan bersih sebanyak USD50 juta. Menurut Laporan Akhir BMF, Pengerusi BBMB Dr Nawawi Mat Awin telah bertemu Gabenor BNM ketika itu, Tan Sri Abdul Aziz Taha (pada 12 November 1982) dan Dr Nawawi memaklumkan bahawa beliau hanya bertindak atas arahan Menteri Kewangan (Tengku Razaleigh) untuk membeli Gammon House sebagai pusat untuk menempatkan operasi pelbagai agensi Malaysia di Hong Kong.

Ini telah disahkan oleh Dr Rais Saniman (Pengarah BMF) pada 7 Ogos 1984 ketika dia melaporkan kepada Jawatankuasa Siasatan yang beliau telah dimaklumkan oleh Datuk Mohamed Hashim Shamsuddin (Pengarah Eksekutif BBMB) bahawa Tengku Razaleigh telah membuat keputusan untuk membeli Gammon House dari George Tan yang bertindak sebagai ejen bagi Kerajaan Malaysia. Di antara mereka yang hadir dalam pertemuan ini adalah Lorrain Esme Osman (Pengerusi Bukan Eksekutif BMF), Ibrahim Jaffar (BMF GM), George Tan (CEO Carrian Group) dan beberapa pegawai dari Carrian Group.

Keratan Akhbar mengenai kes ini

Apabila Dr Rais mempersoalkan cara transaksi yang meragukan ini iaitu berikutan Kerajaan Malaysia sebenarnya boleh membeli hartanah ini secara terang-terangan, ia tidak memperoleh sebarang jawapan dari Datuk Hashim. Akhirnya, kesepakatan bagi pembelian Gammon House dimetrai dan ditandatangani. Maka, BBMB telah meluluskan pinjaman USD292 juta (146% pembiayaan) kepada Plessey Investment Limited (PIL) untuk pembelian Gammon House walaupun selepas dimaklumkan kepada BMF dan BBMB bahawa Kerajaan Malaysia tidak berminat untuk membeli Gammon House.

Pinjaman tersebut merupakan pinjaman terbesar yang pernah diberikan oleh BBMB pada ketika itu. Apabila PIL diminta oleh pegawai pinjaman BMF siapa pemegang saham utama mereka, jawapannya adalah BBMB. Carrian Investment Limited kemudiannya berkembang daripada sebuah syarikat biasa pada tahun 1981 untuk menjadi syarikat keenam terbesar di Hong Kong dalam permodalan pasaran selepas hanya satu tahun di dalam perniagaan.

Keratan Akhbar mengenai kes ini

Bukti bahawa Tengku Razaleigh terlibat telah dilaporkan secara khusus dalam salah satu Laporan Akhir BMF (2 Jilid Bahagian Satu). Walau bagaimanapun, kedua-dua jilid tersebut tidak pernah diedarkan di dalam Parlimen. Ahli-ahli Parlimen hanya mendapat edaran sebanyak 5 Jilid Bahagian Dua dan 3 Jilid Bahagian Tiga. Selain itu, Jawatankuasa Siasatan mendesak BBMB membuat laporan polis berlakunya perjanjian tersebut namun BBMB tidak pernah berbuat demikian.

Seperti Gammon House, Grand Marine Holdings Limited (GMH) telah dibeli dengan niat semata-mata yang dijual semula kepada Kerajaan Malaysia untuk mendapatkan keuntungan mudah. Sekali lagi BMF menjadi penyedia modal tunggal sebanyak USD580 juta dalam enam kali bayaran pinjaman iaitu USD138 juta, USD100 juta, USD97 juta, USD143.5 juta, Hong Kong Dollar 643.7 juta dan Singapore Dollar 20 juta.

Pada 26 Oktober 1982, Carrian Group mengumumkan bahawa syarikat itu berada dalam kedudukan tidak dapat memenuhi pembayaran semasa dan menghadapi masalah kecairan sementara (liquidity problems). Apa yang menghairankan adalah BMF terus memberikan dana kepada Carrian  Group selepas pengumuman tersebut.

Keratan Akhbar mengenai kes ini

Tiga hari selepas pengumuman itu dibuat, Lembaga Pengarah BMF meluluskan sebanyak USD30.2 pinjaman kepada Carrian Group walaupun Carrian Holdings Limited (CHL) hanya memohon pinjaman sebanyak USD30 juta bagi tujuan Projek Oakland yang berpangkalan di AS. Satu lagi perkara ialah BMF tidak meminta sebarang jaminan atau cagaran terhadap pinjaman tersebut. Apa yang lebih dipersoalkan ialah bahawa pinjaman tersebut dikeluarkan kepada sebuah syarikat yang dikenali sebagai Paris Ride dan bukannya CHL selaku pemohon pinjaman.

CHL dan CIL kemudiannya mengalami penyusutan tunai dan kedua-dua syarikat memerlukan tambahan HK $250 juta (USD40 juta) untuk digunakan sebagai modal kerja bagi kedua-dua syarikat. Maka, setelah tempoh 30 hari selepas mengumumkan pinjaman USD30.2 juta pinjaman untuk CHL, BMF sekali lagi telah memberikan pinjaman tambahan sebanyak USD40 juta kepada CHL dan CIL. Pinjaman terbaru ini dijamin dengan jaminan peribadi oleh George Tan sendiri.

Sebanyak USD3 juta pula telah dikeluarkan pada 9 April 1983 bagi satu lagi syarikat George Tan (Fitarget) dan kemudiannya sekali lagi pinjaman untuk syarikat berkenaan pada 10 June 1983 sebanyak USD4.5 juta. Kedua-dua pinjaman sekali lagi dijamin dengan jaminan peribadi George Tan.

Keratan Akhbar mengenai kes ini

Jalil Ibrahim secara peribadi terbang ke Amerika Syarikat pada 7 Jun 1983 dan bersama-sama penilai hartanah terkenal (Levanthol) untuk membuat penilaian aset Carrian Group di US dan diberitahu bahawa hartanah tersebut hanya bernilai USD56 juta sahaja berbanding nilai yang dimaklumkan iaitu USD76 juta. Jalil Ibrahim kemudiannya segera memberitahu BMF tentang hasil pemeriksaannya dan meminta BMF untuk membatalkan perjanjian pinjaman tersebut.

Pada 9 Jun 1983, Jalil Ibrahim menulis surat kepada isterinya yang menceritakan kekecewaan beliau mengenai perjanjian ini, tetapi surat tersebut tidak siap dan tidak diposkan. Jalil Ibrahim juga tidak meluluskan pinjaman tambahan USD4 juta kepada Carrian Group untuk tujuan pembelian China Underwriters Life & General Insurance Co Ltd (CUL) dan Kesatuan Bank Hong Kong Limited (UB). Pada 18 Jun 1983, Jalil Ibrahim didapati dibunuh dan mayatnya dibuang di sebuah ladang pisang di luar Hong Kong. Pada hari yang sama, pinjaman telah dikeluarkan kepada Fitarget.

Mak Fook Than

Semasa perbicaraan pembunuhan Jalil Ibrahim, usahawan dari Klang, Mak Fook Than didapati bersalah dan dijatuhi hukuman penjara seumur hidup. Mak sekeras-kerasnya menafikan tuduhan pembunuhan tersebut dan memberitahu mahkamah bahawa beliau hanya bertindak atas arahan untuk membuang mayat dan pembunuhan itu sebenarnya dilakukan oleh seorang lelaki Korea yang tidak dinamakan yang telah mengambil arahan dari seorang lelaki bernama George.

Pada 12 November 1982, Dr Nawawi secara peribadi meyakinkan Tan Sri Aziz Taha bahawa segala-galanya di bawah kawalan dan bahawa pasukan audit dalaman BBMB pada saat itu menjalankan sendiri audit di BMF.​​

Juruaudit BMF (Touche Ross) juga harus menerima kesalahan kerana mereka telah gagal untuk membuat sebarang komen mengenai portfolio pemberian pinjaman yang tidak seimbang apabila BMF memberikan jumlah pinjaman yang besar kepada Kumpulan Carrian dalam Laporan Audit 1980. Touche Ross bagaimanapun menghantar memorandum dalaman kepada Dato Mat Noor, rakan kongsi Hanafiah Raslan dan Mohammad (juruaudit BBMB) yang memaklumkan bahawa "...kami telah ditahan dari mengulas bahagian portfolio pemberian pinjaman yang besar kepada Carrian Group. Ini adalah kerana kami diberitahu bahawa ia adalah urusan pengurusan, bukannya urusan audit. Melihatkan kekangan ini, kami menyangka bahawa jalan terbaik adalah untuk memaklumkan kepada anda (juruaudit BBMB) dengan meminta BBMB memantau situasi ini..."

Keratan Akhbar mengenai kes ini

Di dalam Laporan Audit 1981, Touche Ross berkata kepada BMF bahawa mereka tidak dapat mengeluarkan pandangan audit ‘Unqualified Opinion’ kerana masih terdapat banyak persoalan yang belum terjawab mengenai sekuriti cagaran dan nilai-nilanyai serta ketiadaan jaminan dari peminjam yang menyebabkan mereka untuk menandatangani Laporan Audit. Pada 15 Mac 1982, Dr Rais, bagi pihak BBMB menandatangani Surat Jaminan Aku Janji untuk menanggung semua liabiliti, kebertanggungjawapan dan komitmen BMF.

Akhirnya, Touche Ross mengeluarkan pendapat audit ‘Unqualified Opinion’ untuk akaun BMF bagi tahun berakhir 31 Disember, 1981. Dengan adanya Surat Jaminan Aku Janji tersebut, tanggungjawab untuk memastikan sama ada peruntukan yang mencukupi telah dibuat oleh BBMB berhubung dengan BMF telah diserahkan kepada Hanafiah Raslan dan Mohammad sebagai juruaudit BBMB. Dua hari selepas Touche Ross menandatangani laporan audit BMF ini, Hanafiah Raslan dan Mohammad menandatangani laporan audit BBMB. Namun, dalam laporan audit BBMB tidak ada menyebut tentang keadaan BMF yang tidak memuaskan berhubung dengan pinjaman Carrian Group. Walaubagaimanapun, Surat Jaminan Dr Rais tidak pernah secara rasmi disahkan oleh Lembaga Pengarah BBMB dan tidak disebutkan di dalam Laporan Audit BMF oleh Touche Ross.

Pada 21 Februari 1982, Menteri Kewangan Tengku Razaleigh mengeluarkan laporan yang menyatakan bahawa tidak ada sebarang masalah dalam urusan BMF dan keadaan pinjaman itu tidak lebih dari masalah perniagaan biasa. Dalam laporan itu, Tengku Razaleigh juga menunjukkan bahawa Lembaga Pengarah BBMB adalah bertanggungjawab secara langsung kepada Perdana Menteri dan BNM tidak mempunyai bidang kuasa ke atas BMF di Hong Kong.

Touche Ross & Co. kini dikenali sebagai Deloitte (Big 4)


Di dalam Laporan Audit 1982, Touche Ross menyatakan pada laporan audit (Nota 8) bahawa peruntukan-peruntukan bagi hutang lapuk dan hutang ragu tidak memadai, terutama HKD4,325,000,000 kepada Carrian Group. Touche Ross diminta oleh BMF untuk membuang Nota 8 daripada Laporan Audit dan telah dipersetujui antara mereka pada 28 Februari 1983 yang BMF akan memberikan Touche Ross Surat Jaminan Tanggung Rugi yang disahkan oleh Bank Negara Malaysia (BNM) terhadap apa-apa liabiliti yang timbul daripada penghapusan Nota 8 daripada Laporan Audit BMF pada 1982.

Pada hari berikutnya, Dato Hashim memaklumkan kepada Touche Ross bahawa Pengerusi Kumpulan BBMB, Dr Nawawi tidak mampu untuk mengeluarkan apa-apa Surat Indemniti kepada mereka kerana Akta Syarikat Malaysia melarangnya. Walau bagaimanapun, BBMB bersedia untuk mengeluarkan Surat Rasmi Aku Janji mengenai liabiliti BMF sebagai balasan untuk Touche Ross menghapuskan Nota 8 daripada Laporan Audit BMF.

Pada 17 Mac 1983, Dr Nawawi menulis kepada Touche Ross Surat Jaminan Aku Janji untuk menanggung semua hutang dan liabiliti BMF berkaitan dengan pinjaman yang dikeluarkan kepada pelanggan yang menjadi muflis. Sekali lagi laporan berkenaan liabiliti itu telah beralih kepada Hanafiah Raslan dan Mohammad. Namun, Hanafiah Raslan dan Mohammad pada kali in tidak yakin akan kedudukan sebenar BMF seperti pada tahun 1982. Laporan Audit BBMB hanya ditandatangani oleh Hanafiah Raslan dan Mohammad pada 13 Jun 1983 yang menyebabkan BBMB terpaksa menangguhkan AGM mereka.

George Tan Soon Gin, CEO Carrian Group

Touche Ross ditamatkan perkhidmatan oleh BBMB selepas menandatangani mengenai Laporan Audit 1982. Pada tahun yang sama, Carrian Group mengumumkan bahawa ianya telah muflis.

Dengan lebih 6,000 muka surat bukti yang membebankan, Peguam Negara Tan Sri Abu Talib Othman tidak dapat mencari mana-mana bukti ‘besar’ untuk mendakwa dan lebih-lebih lagi pejabat peguam negara tidak bersedia untuk mendakwa mana-mana rakyat Malaysia bagi jenayah yang didakwa dilakukan di luar negara. Suruhanjaya Siasatan akhirnya menyelesaikan Laporan Akhir BMF pada Januari 1986 yang terdiri daripada 13 Jilid.

Selepas itu, Lorrain Esme Osman (Pengerusi Bukan Eksekutif BBMB) melarikan diri ke London pada tahun 1983 untuk mengelakkan daripada diekstradisikan ke Hong Kong bagi menghadapi tuduhan rasuah. Pada 6 Disember 1985, polis Britain memasuki rumah Lorrain Osman untuk menangkap Lorrain Osman dan Datuk Hashim yang kebetulan berada dalam rangka lawatan menemui Lorrain Osman. Kurang daripada setahun kemudian pada tahun 1986, Datuk Hashim Shamsuddin akhirnya mengaku membantu dalam menipu BMF melibatkan transaksi berjumlah kira-kira HK $1,050,000,000.

Lorrain Esme Osman, Pengerusi Bukan Eksekutif BBMB ketika itu

Beliau juga mengakui bahawa beliau telah menerima HK $15 juta sebagai rasuah. Beliau pada mulanya dijatuhi hukuman penjara 4 ½ tahun di Penjara Stanley, Hong Kong pada tahun 1987 tetapi Mahkamah Rayuan meningkat hukuman penjara hingga 10 tahun selepas rayuan dari pasukan pendakwaan.

Dalam tahun yang sama, George Tan Soon Gin dan Bentley Ho, bersama-sama dengan Rogerio Lam dan Stephen Lam, Pengerusi dan Pengarah senarai awam Bylamson & Associates (Enterprises), David Begg dan Anthony Lo, kedua-dua firma perakaunan Price Waterhouse, sebagai firma yang ketika itu dikenali, semua dituduh dengan konspirasi menipu di antara 1 Januari 1981 dan 31 Julai 1982.

Tuduhan terhadap 6 orang ini adalah bahwa mereka telah berpakat untuk menipu pemegang saham, atau pemegang saham berpotensi, dari Carrian Investments Limited, dan / atau pemiutang, atau pemiutang yang berpotensi, mana-mana orang atau syarikat lain, yang mungkin telah didorong untuk menerima saham Carrian pelaburan Limited sebagai jaminan atas pinjaman kepada 6 defendan atau Carrian Investments Limited, Carrian Holding Limited, atau mana-mana syarikat di mana 6 defendan mempunyai kepentingan undang-undang atau bermanfaat, dengan pernyataan palsu dan mengelirukan dan oleh concealments tentang keuntungan, kecairan dan integriti kewangan Carrian Investments Limited.

Keratan Akhbar mengenai kes ini

Hakim perbicaraan adalah bekas Hakim Mahkamah Rayuan Negara, Tuan Justice Barker QC dan setelah membaca 25.000 halaman kes terhadap 6 defendan berpendapat bahawa defendan tidak mempunyai kes untuk dijawab. Pada tahun 1987, setelah 281 hari pendakwaan yang menelan belanja wang pembayar cukai lebih daripada HKD40 juta, mereka akhirnya telah dibebaskan dengan diikat jamin.

Lorrain Esme Osman telah ditahan di Penjara Brixton, UK selama 90 bulan sementara menunggu ekstradisi ke Hong Kong manakala peguamnya memfailkan satu writ Habeas Corpus untuk membuat dia keluar dari Hong Kong. ICAC mengemukakan lebih 30,000 halaman keterangan kepada Mahkamah Tinggi British, Mahkamah Rayuan dan akhirnya kepada House of Lords. Ini berterusan sehingga Lorrain akhirnya dikawal oleh Scotland Yard dan diterbangkan kembali ke Hong Kong pada tahun 1992.

George Tan sekali lagi didakwa atas rasuah dan penipuan pada tahun 1992 tetapi pasukan peguamnya berjaya membawa beliau keluar dari penjara sekali lagi. Pada tahun 1996, beliau akhirnya mengaku bersalah atas 2 tuduhan konspirasi untuk menipu dan menerima hukuman tiga tahun di Penjara Stanley. Beliau kemudiannya keluar dari penjara pada tahun 1999.

Logo Carrian Group Ltd

Dr Rais Saniman pula melarikan diri ke Perancis untuk mengelak daripada diekstradisi ke Hong Kong dan kekal sebagai pelarian namun ditahan oleh pihak berkuasa Perancis di Paris pada tahun 1987. Namun, Perancis tidak mempunyai undang-undang anti-rasuah dan perintah ekstradisi terhadap Rais telah gagal. Pasukan pendakwaan Hong Kong terpaksa meminda dakwaan awal daripada "rasuah" kepada "konspirasi untuk menipu" sebelum beliau ditangkap semula pada tahun 1990. Walaupun mahkamah Perancis telah memutuskan bahawa Rais akan diekstradisi kembali ke Hong Kong untuk perbicaraan, Kerajaan Perancis menganggap perkara itu tidak perlu dan membatalkan keputusan pengadilan.

Setelah berulang kali permohonan ekstradisi melalui Peguam Perancis bahawa Kerajaan Hong Kong telah dapat memujuk Mahkamah Perlembagaan Perancis untuk memberikan izin bagi mereka untuk mencabar keengganan Kerajaan Perancis, pada Februari 1994, Rais akhirnya diekstradisi ke Hong Kong untuk menghadapi tuduhan rasuah dan mengaku bersalah atas 2 tuduhan dan dijatuhi hukuman 5 tahun penjara.

Kenyataan panjang Mak Fook Than sebanyak 24 muka surat mengenai perjalanan beliau ke Hong Kong atas urusan "perniagaan menteri" hilang semasa perbicaraan. Ketika disoal siasat oleh polis Hong Kong sebelumnya, Mak telah mengakui bahawa beliau berada di Hong Kong atas perintah seorang Menteri Kanan Malaysia untuk mengutip ‘wang’ dari seorang warganegara Malaysia yang menetap di Hong Kong. Namun, beliau menafikan telah berkata seperti yang demikian selepas kehilangan kenyataan sebanyak 24 muka surat tersebut.

Menara BBMB suatu ketika dahulu, kini merupakan Menara bank Muamalat Malaysia Berhad (BMMB)

Kes Carrian Group adalah kes jenayah yang paling lama dalam sejarah  kehakiman di Hong Kong yang mengambil masa lebih dari 17 tahun dan melibatkan kos kira-kira HK $210 juta dan dengan lebih 4 juta muka surat pendakwaan. Sekian sahaja perkongsian buat kali ini.


2 comments:

  1. Menarik.. :) boleh tahu entry berkaitan dengan belanjawan 2015 sudah ad ke?

    ReplyDelete